Psychoterapia poznawczo-behawioralna – terapia CBT co to i na czym polega?

Czym jest terapia poznawczo-behawioralna?

Dowiedz się, co to znaczy CBT i zobacz, jak pracujemy!

Zapraszamy do zapoznania się z garścią podstawowych informacji na temat metod psychoterapii, stosowanych w naszym gabinecie. W pierwszym wpisie skupimy się na terapii poznawczo-behawioralnej – co to znaczy CBT, co to jest terapia behawioralna, ile trwa terapia poznawczo-behawioralna i na czym polega terapia poznawczo-behawioralna. W kolejnym omówimy terapię schematów i nurty trzeciej fali CBT. Dzięki ich połączeniu osiągamy szybką poprawę stanu naszych pacjentów i powrót satysfakcji z życia. Życzymy miłej i satysfakcjonującej lektury.

Czym jest psychoterapia i jakie są jej nurty?

Zanim przejdziemy do charakterystyki psychoterapii poznawczo-behawioralnej, tego, co to jest terapia behawioralna oraz tego, na czym polega terapia poznawczo-behawioralna, zacznijmy od samego pojęcia psychoterapii. Najprościej mówiąc – jest to specjalistyczna metoda leczenia, której skuteczność opiera się na związku emocjonalnym pomiędzy pacjentem a psychoterapeutą. Podczas psychoterapii, terapeuta wykorzystuje oddziaływania psychologiczne i stosuje różnego rodzaju techniki psychoterapeutyczne. Są one odmienne w zależności od nurtu, w jakim specjalista pracuje.

Najczęściej klasyfikuje się:

  • podejście psychoanalityczne i psychodynamiczne,
  • podejście poznawcze, behawioralne i poznawczo-behawioralne,
  • podejście humanistyczne i egzystencjalne,
  • podejście systemowe,
  • inne podejścia i systemy łączone.

Skąd wzięła się terapia CBT – historia i twórca

Psychoterapia poznawczo-behawioralna została opracowana w latach 60. XX wieku przez amerykańskiego psychiatrę Aarona Becka. Pierwotnie powstała z myślą o leczeniu depresji. Co to jest CBT? Jej inna nazwa to terapia kognitywno–behawioralna (cognitive–behavioral therapy – CBT).

Na czym polega terapia poznawczo-behawioralna?

To, na czym polega terapia poznawczo-behawioralna i co to znaczy CBT zastanawia się wielu pacjentów. Jak mówi sama nazwa, ten nurt terapii skupia się na dwóch aspektach: poznawczym i behawioralnym. Procesy poznawcze to, najprościej mówiąc, procesy myślowe, które zachodzą w naszym mózgu: wszystkie reprezentacje na temat świata, ludzi czy sytuacji, które posiadamy.

Co to jest terapia behawioralna? Procesy behawioralne to te, które odnoszą się do zachowania, czyli, inaczej mówiąc, nasza odpowiedź w działaniu, na to, co dzieje się w umyśle.

Terapia poznawczo-behawioralna opiera się na przekonaniu, że nasze myśli wpływają i kształtują zachowanie. W toku życia przyswajamy różne myśli i przekonania. Ich pierwowzorem jest środowisko, w którym dorastamy i dojrzewamy. Zdarza się, że powtarzamy schematy, które nie są dla nas korzystne, ograniczają nas, powodują dyskomfort i cierpienie. Ich zmiana jest możliwa właśnie dzięki psychoterapii w nurcie poznawczo-behawioralnym.

Cele i techniki terapii CBT

Psychoterapię poznawczo-behawioralną charakteryzuje tryb pracy zorientowany na cel, wyznaczony na samym początku terapii. Na przykład, pacjent cierpiący na fobię społeczną, będzie w toku spotkań pracował nad umiejętnością nawiązywania kontaktów, bycia wśród ludzi i w relacji z nimi.

Dzięki współpracy terapeuty i pacjenta możliwa jest zmiana szkodliwych przekonań. Terapeuta za pomocą różnych technik pomaga pacjentowi zidentyfikować schematy, które powodują cierpienie, zrozumieć je i zastąpić innymi, bardziej mu sprzyjającymi. Spokojna, bezpieczna i pełna wsparcia atmosfera gabinetu, umożliwia klientowi stawienie czoła swoim trudnościom w komfortowych warunkach.

Ten typ terapii koncentruje się na bieżących problemach i poszukiwaniu rozwiązań tu i teraz, bez rozpamiętywania przeszłości, choć oczywiście bywają sytuacje, kiedy jest to korzystne i nieuniknione. Co ważne, w toku terapii pacjent samodzielnie wyciąga wnioski, bez rad czy opinii terapeuty. Terapeuta w trakcie spotkań stosuje techniki CBT. Co to jest? Przedstawiamy niektóre z nich:

  • Dialog sokratejski – metoda ta nawiązuje do Sokratesa, który przez umiejętne zadawanie pytań, umożliwiał swoim rozmówcom odkrycie błędów w ich rozumowaniu. Podobnie terapeuta, dzięki zdobytym podczas długoletniego kształcenia się umiejętnościom, formułuje swoje wypowiedzi w taki sposób, aby umożliwić pacjentowi zauważenie własnych błędów poznawczych, a w konsekwencji ich zmianę i poprawę jakości życia.
  • Ekspozycja – metoda bardzo pomocna przy leczeniu fobii i lęków. Polega ona na stopniowym przyzwyczajaniu klienta do tego, czego się boi, w bezpiecznych i kontrolowanych warunkach. Dzięki temu, bodziec, który wcześniej wywoływał gwałtowną reakcję, przestaje działać w taki sposób.
  • Monitoring myśli – dzięki niemu możliwe jest rozwinięcie świadomości i uważności na własne myśli, a co za tym idzie przekonania czy ograniczenia z nimi związane. Pacjent, który znajduje się w trudnej sytuacji, zapisuje swoje myśli i odczucia oraz stopień ich intensywności. Z pomocą notatek, możliwe jest odtworzenie sytuacji z dystansu i przyjrzenie się jej i wyciągnięcie wniosków, potrzebnych w procesie zmiany.
  • Skalowanie – pacjent ocenia (na przykład w skali liczbowej) jak intensywne emocje odczuwa, jak bardzo skomplikowane czy trudne według niego są do rozwiązania jego problemy. Zastosowanie chłodnej, nie nacechowanej emocjonalnie skali ułatwia zdystansowanie się.
  • Opinia czy fakt – dostrzeżenie różnicy pomiędzy zdaniem na jakiś temat a obiektywnym faktem, pozwala na podważenie szkodliwych myśli, które pacjent ma na temat samego siebie. To, że źle o sobie myślimy, nie oznacza, że jesteśmy złymi czy mało wartościowymi ludźmi.
  • Ponadto, często stosuje się również zadania domowe, obejmujące na przykład prowadzenie dziennika, w którym pacjent zapisuje swoje aktywności, myśli czy emocje. Terapeuta może też poprosić o wykonanie różnych czynności. Przykładem jest poproszenie o pomoc kogoś bliskiego przez osobę, która ma problem z byciem zależną od innych. Dzięki takim ćwiczeniom klienci mają możliwość wykonania czynności stwarzających im trudność w kontrolowanych warunkach i wyeliminowania błędów poznawczych.

Czym są błędy (zniekształcenia) poznawcze?

Błędy poznawcze to rozumowanie nielogiczne, które czasem zdarza się każdemu z nas. Dobrym przykładem jest tzw. czytanie w myślach, czyli nasze założenie, że wiemy, co myśli lub czuje druga osoba. Ich inna nazwa to zniekształcenia poznawcze.

Proces terapeutyczny w psychoterapii poznawczo-behawioralnej ma na celu właśnie wyeliminowanie tych błędów i pokazanie pacjentowi rzeczywistego obrazu świata. Umożliwia to racjonalną ocenę rzeczywistości.

psychoterapia nurty psychoterapii, typy psychoterapii

Ile trwa terapia poznawczo-behawioralna?

Nie można jednoznacznie odpowiedzieć, ile trwa psychoterapia poznawczo-behawioralna, chociaż terapia ta z założenia jest terapią krótkoterminową. To, ile trwa terapia poznawczo-behawioralna zależy od złożoności problemów, z którymi boryka się pacjent. Z reguły obejmuje kilkanaście do kilkudziesięciu spotkań, a czas jej trwania zostaje jasno określony na samym początku leczenia. Sesje odbywają się raz w tygodniu i trwają około godziny. Zaangażowanie pacjenta oraz regularność odbywanych spotkań również ma wpływ na to, ile trwa terapia poznawczo-behawioralna. Aktualne stawki za sesję znajdziesz w cenniku.

Dla kogo jest terapia CBT i w jakich zaburzeniach pomaga?

Choć pierwotnie ten nurt terapeutyczny powstał z myślą o leczeniu zaburzeń depresyjnych, obecnie znajduje szerokie zastosowanie w leczeniu zaburzeń nastroju i zachowania, szczególnie tych o podłożu depresyjnym i lękowym.

Z powodzeniem stosuje się go w leczeniu depresji, dystymii, fobii, lęku panicznego, zamartwiania czy hipochondrii. Wykorzystuje się go również do pracy z osobami z zaburzeniem obsesyjno-kompulsywnym, schizofrenią, CHAD, czy zespołem stresu pourazowego oraz depresji poporodowej. Ogólnie mówiąc, spora grupa pacjentów, zmagająca się z różnego typu trudnościami w codziennym funkcjonowaniu, stresem bądź takich, którzy przeżyli różnego rodzaju traumy, korzysta z tego nurtu terapii, osiągając poprawę w swoim funkcjonowaniu.

Trzecia fala CBT – terapia schematów, ACT, DBT

Klasyczna terapia poznawczo-behawioralna doczekała się rozwinięć określanych jako trzecia fala CBT. Kładą one nacisk nie tylko na zmianę treści myśli, ale też na zmianę relacji, jaką mamy z własnymi myślami i emocjami – uczą akceptacji, uważności i działania zgodnego z wartościami. Do najważniejszych podejść trzeciej fali należą:

  • terapia akceptacji i zaangażowania (ACT) — uczy akceptacji trudnych emocji i działania w zgodzie z własnymi wartościami; więcej piszemy we wpisie o terapii ACT,
  • terapia schematów — szczególnie pomocna przy utrwalonych, sięgających dzieciństwa wzorcach, które trudno zmienić klasycznymi technikami,
  • dialektyczna terapia behawioralna (DBT) — skuteczna m.in. w regulacji emocji i pracy z impulsywnością,
  • terapia poznawcza oparta na uważności (MBCT) — wykorzystywana zwłaszcza w zapobieganiu nawrotom depresji.

Jeśli zastanawiasz się, które podejście będzie odpowiednie dla Ciebie, pomocny może być wpis: Jaki nurt psychoterapii wybrać?

Terapia CBT online

Terapia poznawczo-behawioralna dobrze sprawdza się także w formie zdalnej. W przypadku zaburzeń lękowych i depresyjnych skuteczność CBT prowadzonej online bywa porównywalna z terapią stacjonarną, a wielu pacjentów docenia większą elastyczność i komfort pracy z domu. Jeśli zależy Ci na takiej formie spotkań, możesz skorzystać z psychoterapii online.

Skuteczność terapii CBT, czyli co mówią badania? 

Odpowiedzieliśmy na pytanie, co to jest terapia poznawczo behawioralna, więc warto zaznaczyć, jakie efekty przynosi. Terapia kognitywno-behawioralna to jedna z najlepiej zbadanych form terapii. Jej skuteczność została wielokrotnie dowiedziona w niezależnych badaniach klinicznych. Dzięki niej klient ma nie tylko możliwość rozwiązania trapiących go problemów, ale też uzyskania lepszego wglądu w siebie. Skutkuje to podniesieniem satysfakcji z życia i poprawą kontaktów międzyludzkich.

W toku terapii pacjent lepiej poznaje samego siebie i jest w stanie zadbać o siebie i swój dobrostan. Łatwiej mu wrócić do równowagi po przeżyciu silnych emocji. Potrafi zadbać o swoje ukojenie.

Właśnie ze względu na udowodnioną skuteczność, nurt poznawczo-behawioralny jest stosowany w naszym gabinecie. Głęboko wierzymy, że każdy może poczuć się lepiej i czerpać radość z życia w harmonii ze sobą i światem. Teraz, kiedy już wiesz, co to jest terapia behawioralna i na czym polega terapia poznawczo-behawioralna, możesz podjąć świadomą decyzję o rozpoczęciu terapii w tym nurcie.

Przekonaj się sam, co to znaczy CBT, co to jest terapia poznawczo behawioralna CBT i umów się na wizytę!

Umów wizytę

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czym różni się terapia poznawczo-behawioralna od psychodynamicznej?

Główna różnica dotyczy tego, gdzie kieruje się uwaga. W podejściu psychodynamicznym istotne jest zrozumienie nieuświadomionych konfliktów i ich źródeł z wczesnych relacji, a praca bywa dłuższa i bardziej otwarta w czasie. CBT pracuje przede wszystkim z tym, co podtrzymuje trudność obecnie, w oparciu o ustalony cel i mierzalne efekty.

Czy do rozpoczęcia terapii CBT potrzebne jest skierowanie?

W praktyce prywatnej skierowanie nie jest wymagane – wystarczy umówić konsultację.

Jak przygotować się do pierwszej wizyty?

Nie trzeba przygotowywać się w żaden szczególny sposób. Warto natomiast zastanowić się, co skłoniło Cię do szukania pomocy i co chciał(a)byś dzięki terapii zmienić – to ułatwi wspólne wyznaczenie celu. Pierwsze spotkania mają charakter konsultacji, podczas których terapeuta poznaje Twoją sytuację.

Czy efekty terapii poznawczo-behawioralnej są trwałe?

CBT uczy konkretnych umiejętności rozpoznawania i pracy z własnymi myślami oraz reakcjami, które pacjent może stosować samodzielnie po zakończeniu terapii. Dzięki temu podejście to bywa wykorzystywane także w zapobieganiu nawrotom, m.in. w depresji.

Czy terapię CBT można łączyć z leczeniem farmakologicznym?

Tak, psychoterapia i farmakoterapia często się uzupełniają, zwłaszcza przy nasilonych objawach depresji czy zaburzeń lękowych. O ewentualnym leczeniu farmakologicznym decyduje lekarz psychiatra; psychoterapeuta nie przepisuje leków, ale może współpracować z lekarzem prowadzącym.

Ile kosztuje terapia poznawczo-behawioralna?

Aktualne stawki za konsultację i sesję znajdziesz w cenniku.

Bibliografia

  1. Popiel A., Pragłowska E., Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Paradygmat, Warszawa 2008.
  2. Beck J. S., Terapia poznawczo-behawioralna. Podstawy i zagadnienia szczegółowe, tłum. M. Cierpisz, R. Andruszko, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012.
  3. David D., Cristea I., Hofmann S. G., Why Cognitive Behavioral Therapy Is the Current Gold Standard of Psychotherapy, „Frontiers in Psychiatry” 2018, 9:4.
  4. Hofmann S. G., Asnaani A., Vonk I. J. J., Sawyer A. T., Fang A., The Efficacy of Cognitive Behavioral Therapy: A Review of Meta-analyses, „Cognitive Therapy and Research” 2012, 36(5), s. 427–440.

Nasi psychoterapeuci poznawczo-behawioralni:

Katarzyna Paprocka

Psycholożka, psychoterapeutka

psychoterapeutka Natalia Teresa

Natalia Tersa

Psycholożka, psychoterapeutka

Paulina Milankiewicz

Psycholożka, psychoterapeutka certyfikowana

Karolina Kilińska-Wojciuk 

Psychoterapeutka

Małgorzata Drozd

Psycholożka, psychoterapeutka

Psycholożka, psychoterapeutka Krystyna Rappe-Niemirska

Krystyna Rappe-Niemirska

Psycholożka, psychoterapeutka

Jolanta Elert

Psychoterapeutka

Aleksandra Marcińczyk

Psycholożka, psychoterapeutka

Nicole Petters

Psycholożka, psychoterapeutka

Dominika Łabęcka

Psycholożka, psychoterapeutka

Agnieszka Worobiej

Psycholożka, psychoterapeutka

Agnieszka Sztejnbis

Psycholożka, psychoterapeutka

Aleksandra Iwanowska

Pedagożka, psychoterapeutka

Katarzyna Lechowska

Psycholożka, psychoterapeutka

Mateusz Chmiel

Psycholog, psychoterapeuta

Marta Jankowska-Rogowska

Psycholożka, psychoterapeutka

Paulina Serwejuk-Gawłowska

Psycholożka, psychoterapeutka

Agata Kapica

Psycholożka, psychoterapeutka

Ania Szczerbik-Marczyk

Psycholożka, psychoterapeutka

Magdalena Rynkowska-Filipiak

Psycholożka, psychoterapeutka, psychotraumatolożka

Milena Kwiatkowska

Psycholożka, psychoterapeutka

Anna Jagiełło

Psycholożka, psychoterapeutka

Wiktoria Pawłowicz

Psycholożka, psychoterapeutka

Autorem tekstu jest:

Psycholożka i psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (Certyfikat PTTPB nr 1602), inicjatorka i założycielka projektu „Psychoterapia w Równowadze”. Specjalizuje się w psychoterapii osób dorosłych zmagających się z zaburzeniami osobowości, depresją i lękiem. Absolwentka Uniwersytetu SWPS (psychologia kliniczna, dyplom nr 2180) i Uniwersytetu Warszawskiego, z bogatym doświadczeniem w pracy klinicznej i prywatnej praktyce psychoterapeutycznej w Warszawie. Ukończyła Szkołę Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej pod kierownictwem dr hab. Agnieszki Popiel i dr Ewy Pragłowskiej. Doświadczenie zdobywała m.in. na Oddziale Zaburzeń Nerwicowych Grupy Medycznej Vertimed i na Oddziale Psychiatrycznym Szpitala Bródnowskiego w Warszawie. W swojej pracy łączy empatię z wiedzą naukową, wspierając pacjentów w odnajdywaniu równowagi psychicznej.